Người xà ích cuối cùng ở Phan Rang

Phan Rang - Ninh Thuan Leave a comment

Ngày nào cũng vậy, anh Trần Đăng Hưng dậy thật sớm, cho chú ngựa ăn no và mang theo một ít cỏ dự trữ, rồi chủ tớ lên đường chở hàng.

Anh Hưng là người cuối cùng ở thôn , , (Ninh Thuận), đang cố sống bám với nghề đi xe ngựa thồ hàng, dù ngày nay ôtô, xe máy các loại chạy chật đường.

Công việc đầu năm thư thả, chú ngựa cũng có thời giờ nghỉ ngơi sau một chặng đường kéo chiếc xe hàng từ quê xuống chợ phố. Chiếc xe chỏng gọng trong sân một nhà người quen đợi chuyến về. Còn người xà ích có thì giờ ngồi nhâm nhi ly cà phê vỉa hè.

Trên 40 năm rồi, ngày nào cũng vậy, anh Hưng (sinh năm 1963) thật sớm, cho ngựa ăn no và mang theo một ít cỏ dự trữ cho chú lót dạ chuyến về. Mọi việc đều chuẩn bị tươm tất trước khi xe ngựa lên đường. Từ Hộ Diêm khởi hành, hôm thì có bắp, lúa, bầu bí… hôm thì xe không, chú ngựa luôn biết bổn phận vâng lời, chạy một lèo ra khỏi đường làng về phố , một chặng đường dài trên 10 km không nghỉ.

Anh Hưng kể: “Tôi làm nghề này từ lúc còn nhỏ đến giờ đã 40 năm. Khi đó tôi theo ba tôi làm nghề đánh xe ngựa cùng chung với vài người ở Hộ Diêm, tôi là người cắt cỏ nuôi ngựa đã hai đời rồi. Chiếc xe này là thứ 5 và con ngựa này là thế hệ thứ 3 trong đời đánh xe ngựa mưu sinh”.

Anh Hưng cùng cỗ xe ngựa hơn 40 năm rong ruổi. Ảnh: Sơn Ninh
Chú ngựa của anh thấy người lạ ngồi bên chủ cứ liếc nhìn, anh Hưng vẫy vẫy tay như báo hiệu điều gì đó chỉ có ngựa của anh hiểu. Con ngựa trắng mượt lông tiếp tục nhai cỏ.

Người xà ích tâm sự: Hàng hóa từng chuyến trên cỗ xe ngựa từ thành phố về Hộ Diêm, có hôm đi vùng quê khác đều “tạp nham đủ thứ” mà thu nhập chỉ được 200-300 nghìn mỗi ngày.

"Gia đình tôi vừa ăn vừa nuôi ngựa, nuôi 2 đứa con nhỏ mới học lớp 8, lớp 10 nên cứ khổ dài. Nhưng tôi mê cái nghề này, tiếc rằng bây giờ ai ai cũng sắm ôtô chuyên chở mà nghề đánh xe ngựa phải chịu lép… Có lẽ cả tỉnh này còn sót một mình tôi giữ cái nghề này thôi”.

Nói xong anh nhìn xa xăm, ngoài đường phố lúc này dày đặc người và xe chen lấn nhau. Chưa bao giờ thấy có người áp tải hàng theo xe ngựa của anh Hưng. Người đánh xe cười hiền giải thích: “Đó là chuyện của vài chục năm trước đường thoáng người thưa, bây giờ ai thèm đi buôn kiểu đó. Tôi phải đánh xe lòng vòng trên các đường phố, đến tận chỗ nhận hàng ghi trong tờ giấy, nhận từ cục xà bông, cái xô nhựa, mùng, mền, chiếu gối… cho đến ký đinh, con ốc vít; có hôm phải chở luôn xi măng, sắt thép xây dựng”.

Chuyến xe hàng lỉnh kỉnh. Ảnh: Sơn Ninh
Anh Tô Nghĩa là một nhà văn địa phương, kể trước đây ở phường Tấn Tài có 2 chỗ dành riêng cho những cỗ xe “không động cơ” đậu lại, gồm Bến trên và Bến dưới cách nhau vài trăm mét gọi chung tên là Bến xe ngựa.

Công việc chính của người làm nghề đánh xe ngựa lúc đó rất khổ, buổi sớm từ dưới quê miệt biển Dư Khánh, Đông Giang, Tân Thành… có mấy chiếc xe ngựa chuyên chở người và cá, mắm lên chợ bán, đổ khách tại Bến xe trên vì từ bến này họ gánh cá vào chợ Phan Rang gần hơn. Trưa khách về lại xuống Bến xe dưới mà về cùng với hàng hóa mua ở chợ.

Ngoài ra trên các tuyến quê như Nhơn Hội, Phước Thiện, Từ Tâm, Hộ Diêm… cũng chỉ được vài ba chiếc xe ngựa chở rau, quả, khoai sắn, heo, gà xuống chợ, mỗi ngày chỉ một lượt sáng đi trưa về. Muốn ngựa khỏe và kéo xe tốt thì chủ nhân phải đi chăn ngựa, tắm cho ngựa, vì cơm áo, nuôi vợ con của anh ta cũng chỉ trông mong hết thảy vào cỗ xe và con ngựa.

Đã từ lâu, Phan Rang không còn thấy bóng dáng những cỗ xe ngựa rong ruổi trên các nẻo đường. Cái tiếng lắc cắc, lắc cắc… đều đều vang lên rất thân thương khi có chú ngựa kéo xe chạy trên đường, âm thanh ấy còn in trong trí nhớ bao người.

Sơn Ninh

Từ khoá được tìm kiếm :

Leave a Reply