Phan Rang Ninh Thuận - Diễn Đàn Phan Rang - TeenPhanRang.NET - RaoVatPhanRang.NET

 

Teen Phan Rang Blog

Làng gốm cổ huyền thoại

Bàu Trúc (Ninh Thuận) tiếng Chăm gọi là Palei Hamu Craok là tên một làng gốm cổ đầy huyền bí. Sau cả nghìn năm lặng lẽ làm nghề, đến nay gốm Bàu Trúc được xem như một “bảo tàng sống” của nghệ thuật tạo hình.

 

Sản phẩm gốm Bàu Trúc đầy huyền bí
Vợ chồng tổ nghề

Làng gốm Bàu Trúc nằm cách thành phố Phan Rang - Tháp Chàm (Ninh Thuận) khoảng 10km về hướng Nam. Từ Quốc lộ 1 đi vào chẳng bao xa, chúng tôi đã thấy những ngôi nhà trồng hoa champa cùng những hàng chữ Chăm trên bảng hiệu trước nhà. Làng Bàu Trúc không ồn ào, náo nhiệt, ngược lại khá vắng lặng. Nhưng trong mỗi ngôi nhà giản đơn kia là một lò gốm cổ kính mà bễ lò nung đã hằn màu thời gian.

Anh Đàng Năng Tự, nghệ nhân trẻ nhất làng Bàu Trúc cho hay, truyền thuyết kể rằng, tổ của nghề gốm Bàu Trúc là vợ chồng ông Poklong Chanh. Hơn ngàn năm trước, ông đã dạy cho phụ nữ trong làng cách lấy đất, nắn, nung đất sét thành những dụng cụ sinh hoạt, vật trang trí. Nhớ ơn tổ nghề, bà con đã lập đền thờ, tổ chức cúng tế long trọng Poklong Chanh vào dịp lễ hội Katê hàng năm (tháng 9 đến tháng 10 dương lịch).

Bản thân cái tên Bàu Trúc nghe cũng rất lạ và đầy ý nghĩa. Anh Tự bảo đó là một làng cổ của huyện Ninh Phước. Làng còn có nghề dệt Mỹ Nghiệp cổ nhất Đông Nam Á. Người Chăm gọi tên làng mình là Ma Tró, sau trận lụt lớn năm 1964, làng dời về nơi cao ráo hơn, nơi có rất nhiều tre trúc sống cạnh một cái hồ lớn. Tiếng Chăm, “bàu” nghĩa là ao hồ nên ghép tên làng là Bàu Trúc. Bây giờ, sau hàng ngàn năm làm nghề, Bàu Trúc như một rừng gốm bạt ngàn với hàng nghìn kiểu dáng cách điệu lạ lùng. Nhiều nhất là các bình hoa đủ dáng kiểu, kế đến là những tháp tượng mô phỏng vũ nữ Apsara, bình, ấm nước, nồi niêu, chum vại... Theo nghệ nhân cao tuổi Sử Thị Dinh, tất cả các sản phẩm gốm Bàu Trúc được làm từ nguyên liệu đất sét lấy từ mỏ đất, mỏ cát do phù sa sông Quao hình thành nên.


Chỉ phụ nữ mới được truyền bí kíp làm gốm Bàu Trúc

Công phu sét Quao

Nghệ nhân Sử Thị Dinh cho biết, làm ra được một sản phẩm gốm cũng lắm vất vả, công phu. Đất sét phải đập nhỏ. Sau đó, đất được rưới nước vừa đủ, trùm ủ một đêm. Sáng hôm sau, trộn đất với cát mịn nhào nhuyễn. Gốm được các nghệ nhân nắn và tạo hình hoàn toàn bằng tay, không dùng bàn xoay như những trường phái gốm khác.

Lúc đã tạo xong hình dáng, sản phẩm được đem phơi nắng 4-6 giờ, sau đó dùng mảnh sành, sứ, nẹp tre cắt, gọt làm bóng, láng. Sản phẩm gốm sau khi phơi nắng, được để trong bóng mát khoảng chừng 5-10 ngày rồi xếp vào lò. Lò nung ngoài trời, trên những khoảng, nền đất trống. Gốm được ủ rơm, dùng củi đốt. Sau vài giờ đốt với nhiệt độ cao, lửa được tắt cho gốm nguội dần.

Gốm Bàu Trúc không tự lên men mà dùng màu sơn chế từ trái dông, trái thị rừng quét lên lớp da, sau đó đưa gốm vào lò nung cho hòa màu vào sét cho chín tới. Lúc này, gốm Bàu Trúc sẽ có màu đặc trưng vàng đỏ, đỏ hồng, đen xám, bợt nâu, tạo thành các sản phẩm gốm độc đáo, mang dấu ấn, dáng vẻ đặc sắc của văn hóa Chămpa cổ.

Tất cả các nghệ nhân của làng Bàu Trúc đều khẳng định, chỉ có sét sông Quao mới “sống” được trong lò nung Chămpa. Loại sét này cũng rất “khó tính” nên người thợ phải công phu nhào nặn và gửi tình yêu của mình vào đất với tất cả tấm lòng và cái tình yêu mến.

Mẹ truyền con nối

Làng gốm Bàu Trúc gần như vẫn theo chế độ mẫu hệ, tức là mẹ truyền con gái nối nghiệp. Chỉ có con gái mới được phép biết những bí kíp công phu quan trọng trong việc làm gốm. Vì thế, các cô gái từ 13 tuổi trở lên bắt đầu học nghề, họ phải biết và làm được các sản phẩm từ ấm, niêu đất đến chum, vại đựng nước.
Điều này lý giải vì sao làng Bàu Trúc toàn nghệ nhân nữ. Chỉ mới vài năm trở lại đây, do chính sách bảo tồn làng nghề đã có một số nam giới được phong nghệ nhân. Nam giới ở Bàu Trúc trước kia chỉ là những người phụ việc. Còn công việc nặng của nghề làm gốm đều do phụ nữ đảm đương.

Có lẽ thế mà những sản phẩm làng Bàu Trúc làm ra đều rất đa dạng. Những chum vại đến vò rượu đều tinh tế, yểu điệu vô cùng. Thậm chí những hoa văn, đường nét chi tiết hoa lá cũng rất giàu nữ tính.

Khách du lịch đến Bàu Trúc rất thích thú khi được xem các nữ nghệ nhân biểu diễn nắn, tạo hình gốm với bàn tay nhuần nhuyễn, điêu luyện trong những thao tác kỹ thuật đẹp mắt. Đôi bàn tay gầy đen, lấm lem đất, vê nhịp nhàng, thoăn thoắt biến khối đất sét vuông dần thành hình sản phẩm đầy chất nghệ thuật.

Theo tổng kết của chính quyền địa phương, làng gốm Bàu Trúc có khoảng 400 hộ, trong đó gần như 100% hộ sống bằng nghề gốm truyền thống của dân tộc mình. Người Bàu Trúc rất nhạy bén, sản phẩm hiện thời họ làm rất đa dạng. Ngoài mặt hàng truyền thống như chum vại, các nghệ nhân còn chế tác tháp Chàm siêu nhỏ và các tượng thần đẹp mắt. Thậm chí, những lục bình gốm cỡ lớn khoảng trên 2m cũng được người Bàu Trúc sản xuất.

Hiện tại, làng Bàu Trúc vẫn chưa mở rộng cơ sở sản xuất ra bên ngoài vì theo họ đây là nghề truyền thống, phải giữ bí quyết thì mới ổn định lâu dài. Hơn nữa, họ quan niệm rằng, hữu xạ tự nhiên hương, nếu sản phẩm Bàu Trúc thực sự tốt - đẹp - bền thì khách sẽ tự tìm đến. Còn nếu sản phẩm không tốt, thì dù có quảng bá đến cỡ nào cũng không ai ngó ngàng.

Hưng Tiến - Kiều Trang

Theo Báo ANTD

Nghề dệt thổ cẩm Bàu Trúc

Đây là làng nghề đặc trưng cho người Chăm ở Ninh Thuận. Sản phẩm làm ra được dùng làm lễ phục trong các dịp Tết Chăm; phục vụ khách du lịch trong và ngoài nước.

 

Cụ già Chăm dệt thổ cẩm cho đỡ nhớ nghề.

 

Các thiếu nữ Chăm dệt thổ cẩm lúc rảnh rỗi.

 

Dệt thổ cẩm bản lớn dùng làm khăn và may quần áo.

 

Dệt thổ cẩm bản nhỏ dùng làm dây đeo, túi xách, ví...

 

Dệt thổ cãm bản nhỏ có nhiều họa tiết.

 
Cuộc thi ảnh “Nghề trong thế kỷ 21” trên chuyên mục Giáo dục do Báo điện tử VnExpress phối hợp cùng Hội Đồng Anh và Tổng Cục Dạy Nghề tổ chức sẽ diễn ra trong 4 tuần từ ngày 3/9 đến ngày 3/10. Đây là sân chơi dành cho mọi công dân sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam. Độc giả gửi ảnh dự thi tại đây.

Anh Dũng Kiều

Theo Vnexpress.NET

Đến Phan Rang ăn nho và làm gốm

Đến Phan Rang (Ninh Thuận), nhiều người thường ghé vịnh Vĩnh Hy trong xanh hoang sơ hay Tháp Chàm Poklong Garai uy nghiêm huyền bí. Song, vùng đất đầy nắng gió này cũng có những điểm đến thú vị, đậm tính nhân văn khác để lữ khách tha hồ khám phá.

Làng gốm lâu đời bậc nhất Đông Nam Á

Làng gốm Bàu Trúc là nơi mà ta có thể tận mắt nhìn thấy những người thợ, những người làm nông chăm chỉ lưu giữ cái nghề lẫn nghiệp ở một tỉnh miền Trung còn khó khăn.

Cùng với làng dệt Mỹ Nghiệp, Bàu Trúc được xem là một trong những làng nghề cổ xưa nhất Đông Nam Á và là làng gốm duy nhất ở Việt Nam tạo hình gốm hoàn toàn bằng tay.

Các mẫu gốm rất đẹp mắt hoàn toàn làm bằng tay

Làng gốm Bàu Trúc thuộc thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, cách trung tâm thành phố Phan Rang – Tháp Chàm khoảng 10km về phía nam. Toàn ngôi làng có gần 3.000 đồng bào Chăm sinh sống, hầu hết đều gắn bó với nghề gốm từ nhỏ. Vì vậy, những người thợ nơi đây không chỉ điêu luyện về kỹ thuật và kinh nghiệm làm gốm, mà còn mang một tình yêu đặc biệt, thiêng liêng. Bên cạnh đó, làng Bàu Trúc đã được thiên nhiên ưu ái ban tặng nguồn nguyên liệu tốt nhất, đó là những khối đất sét mềm dẻo và những hạt cát nhỏ mịn bên bờ sông Quao.

 
 

Nếu yêu thích khám phá lễ hội của người Chăm, bạn hãy đến Làng gốm Bàu Trúc vào khoảng cuối tháng 9 đến tháng 10 dương lịch - thời điểm diễn ra lễ hội Katê cúng tổ nghề gốm hàng năm.

 

“Thiên thời - địa lợi - nhân hòa” đã làm nên những sản phẩm gốm Bàu Trúc vừa đẹp, bóng mịn, ít rạng nứt lại vừa có hồn vì mang đầy tâm tư tình cảm của người làm ra chúng. Những nghệ nhân lâu năm tại làng gốm nói rằng, màu được phun lên gốm là loại màu được chiết xuất từ trái dông và trái thị trên rừng, giúp gốm Bàu Trúc có những màu sắc mang đậm chất Chămpa như vàng đỏ, đỏ hồng, đen xám, vệt nâu.

Đến Bàu Trúc, bạn cũng có thể tự tay làm ra một sản phẩm dưới sự hướng dẫn tận tình của người dân có nụ cười hiền lành trong làng.

Làng dệt Mỹ Nghiệp

Cách Làng gốm Bàu Trúc không xa là một làng nghề truyền thống nổi tiếng khác: làng dệt Mỹ Nghiệp. Nghề dệt thổ cẩm đã xuất hiện ở làng Mỹ Nghiệp từ rất lâu. Nhưng cũng như làng gốm Bàu Trúc, những nghệ nhân ở Mỹ Nghiệp luôn cố gắng gìn giữ trọn vẹn các bí quyết và quá trình dệt vải mà người xưa truyền lại. Họ dùng những khung gỗ thô sơ để dệt, dùng bông tự trồng để làm vải, và dùng nguyên liệu từ thiên nhiên như cây Chùm Bầu, cây Mo, bùn non, cây Cánh Kiến, cây Chàm,… để làm phẩm nhuộm.

Với bàn tay khéo léo và sự tâm huyết đối với nghề, người dân làng Mỹ Nghiệp đã biến những sợi chỉ mong manh thành những tấm thổ cẩm tinh xảo mà mộc mạc, rực rỡ nhưng vẫn rất tinh tế, tạo nét riêng, mang tính đặc trưng cao. 

Thật khó để chỉ chọn mua một món hàng từ làng dệt Mỹ Nghiệp vì sản phẩm ở đây rất đa dạng và đẹp mắt, với khăn, áo choàng, quần áo, cà vạt, túi xách, bóp, ví...

Trang trại nho Ba Mọi

Từ khu vực hai làng nghề trên, bạn đi ngược về hướng ga Tháp Chàm, cách cầu Móng khoảng 400m là Trang trại nho Ba Mọi nổi tiếng.

Vườn nho xanh ươm mơ mởn của nhà chú Ba - Ảnh: Phạm Như Quỳnh
Bạn sẽ được đãi miễn phí sirô hay rượu nho, rồi cả nho tươi hay táo xanh ngay tại trang trại

Khác với 2 làng nghề truyền thống ở trên, nho Ba Mọi chỉ là trang trại nho của một hộ nông dân. Chủ hộ là chú Ba. 

Đây là trang trại nho nổi tiếng nhất tỉnh Ninh Thuận nói riêng và cả nước nói chung.

Sau khi dùng thử nho và các sản phẩm mang thương hiệu Ba Mọi, tôi theo chân chú Ba và một đoàn khách vào vườn nho tham quan. Và rồi tôi đã mê mẩn khi nghe ông nông dân da ngăm đen với 65 năm tuổi đời và 33 năm tuổi nghề thuyết minh về nho và nghề nho, ông vừa chuyên nghiệp như một hướng dẫn viên du lịch lại vừa uyên bác như một kỹ sư nông nghiệp, giọng nói lại nhẹ nhàng dễ tạo thiện cảm cho người đối diện.

Nếu lần đầu tiên vào vườn nho, bạn sẽ choáng ngợp, thậm chí hét lên vì thích thú với những chùm nho tươi ngon lúc lỉu ngay trên đầu mà chỉ cần quơ tay là có thể hái được cả rổ to. Không chỉ tươi ngon và đẹp mắt, nho Ba Mọi còn luôn đảm bảo an toàn và chất lượng. Từ gần chục năm trước, chú Ba đã dùng phân hữu cơ sinh học thay cho phân bón hóa học và thuốc trừ sâu để nho được “sạch và xanh”.  

Mỗi năm trang trại trồng được 3 vụ nho đen. Nho xanh có mùa vụ dài hơn nên mỗi năm chỉ trồng được 2 vụ. Giá tại vườn của nho đen là 30.000 đồng/kg và nho xanh là 60.000 đồng/kg.

Tin vui là sắp tới, chú Ba định mở mô hình du lịch mới như du lịch trải nghiệm “một ngày ở trang trại nho”, du lịch ẩm thực, du lịch homestay và du lịch sinh thái ngay tại trang trại này. 

Dĩ nhiên, sau khi thăm trang trại nho và rinh về vài chục ký (nếu có thể) để tặng bạn bè, bạn cũng đừng quên ghé qua Tháp Chàm gần đó để tham quan cho biết một trong những ngọn tháp Chăm lâu đời nhất miền Trung. 

Nếu còn nhiều thời gian, bạn đừng bỏ qua biển Ninh Chữ, một trong những bãi tắm đẹp nhất miền Trung. Vào các quán sát biển, bạn tha hồ ăn hải sản tươi ngon với giá rẻ bất ngờ, hay thưởng thức qua các món ngon đặc trưng của xứ xương rồng như bánh canh, bánh xèo hay bánh căn...

Tháp Chàm ở gần ga và cách trang trại nho Ba Mọi khoảng 3 km - Ảnh: Phạm Như Quỳnh

Bánh xèo  

Bánh căn, đặc sản Phan Rang

8

Biển Ninh Chữ - Ảnh: Phạm Như Quỳnh

 

Phượt ký của Phạm Như Quỳnh

Theo báo Thanh Niên

Hoang sơ đồi cát Nam Cương

Những triền cát nhấp nhô nối tiếp nhau kéo dài đến ngút tầm mắt như một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp còn hoang sơ của vùng đất nắng và gió Ninh Thuận.

nthuan-12.jpg

Nằm cách thành phố Phan Rang - Tháp Chàm khoảng 8 km về hướng Đông Nam, đồi cát Nam Cương với diện tích 700 ha đang là điểm đến lý thú mà du khách không thể bỏ qua khi đến Ninh Thuận. Nhiều người ví đồi cát Nam Cương như vẻ đẹp của một thiếu nữ e lệ nép mình sau những ngôi làng, lũy tre và những cánh đồng nho bạt ngàn.

nthuan-3-4247-1408346925.jpg

Thời khắc đẹp nhất để ngắm cảnh đồi cát là sáng sớm hay lúc hoàng hôn, du khách sẽ được chiêm ngưỡng những bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp giữa đất, trời và con người cùng nhau tạo nên. Từng vạt nắng kéo dài, nhấp nhô trên những đụn cát như một tấm thảm lụa khổng lồ đầy màu sắc mà thiên nhiên tạo nên.

nthuan-15.jpg

Nằm trên địa bàn sinh sống của cộng đồng người Chăm, đồi cát là một phần không tách rời trong cuộc sống của người Chăm ở đây. Ngày ngày, người Chăm đi lại trên đồi cát để đi biển, đi ra đồng, đi học, đi chợ hay đi đến thánh đường.... Có thể nói mọi sinh hoạt trong cuộc sống hằng ngày của họ gắn liền với đồi cát này.

nthuan-6-3677-1408346926.jpg

Hình ảnh đẹp nhất trong mắt du khách khi đến đây là những thiếu nữ Chăm đang đội thúng, lu sành bước khoan thai trên những đồi cát. Đó còn là hình ảnh những mục đồng bên cạnh đàn dê, đàn cừu như những gã du mục lang thang qua những cánh đồng... Những bức tranh rất thực, rất đời thường đó không chỉ hấp dẫn du khách mà còn là nguồn cảm hứng sáng tác bất tận cho nhà thơ, nhà văn, các nhiếp ảnh gia...

nthuan-9-4137-1408346925.jpg

Đồi cát Nam Cương còn là nơi vui chơi của những đứa trẻ người Chăm ngoài những giờ đến trường. Đến đây, du khách có thể trở về tuổi thơ với những trò thả diều, lăn bánh xe đạp trên những con dốc rồi thở mệt nhoài vì phải đuổi theo chúng...

nthuan-4-5710-1408346925.jpg

Những trò đùa nghịch với cát của trẻ thơ ở đây không bao giờ biết chán, chúng chỉ dừng lại khi mắt trời đã khuất núi hay có tiếng gọi của Mẹ từ sau lũy tre làng.

nthuan-1-4972-1408346926.jpg

Rời đồi cát Nam Cương, ở Ninh Thuận còn rất nhiều điểm lý thú mà bạn đừng nên bỏ lỡ trong chuyến đi của mình như di tích Tháp Chăm, vịnh Vĩnh Hy, bãi biển Cà Ná...

nthuan-2-2327-1408346926.jpg

Nổi tiếng nhất là Tháp Po Klong Garai, đây được xem như là tháp Chăm hùng vĩ và đẹp nhất còn sót lại ở Việt Nam. Quần thể di tích này gồm 3 tháp chính được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ 13-14 dưới thời vua Chế Mân. Tháp nằm ở trên ngọn đồi Trầu, cách thành phố Phan Rang Tháp Chàm khoảng 9 km về phía Tây Bắc. Tháp là nơi diễn ra các lễ hội truyền thống của người Chăm ở Ninh Thuận hàng năm.

nthuan-13.jpg

Những bãi biển đẹp ở Phan Rang, Ninh Chữ, Cà Ná hay vịnh Vĩnh Hy cũng là nơi tuyệt vời để du khách được ngắm cảnh bình minh hay hoàng hôn tuyệt đẹp, thỏa sức vùng vẫy trong làn nước xanh trong, nằm phơi nắng, đọc sách hay đi dạo và thưởng thức các món hải sản vừa tươi vừa rẻ ở đây.

nthuan-5-1680-1408346926.jpg

Bạn cũng đừng quên ghé thăm những vườn nho trĩu quả ở đây. Nho tươi, rượu nho, mật nho là những thức quà đầy ý nghĩa mà bạn có thể mua tặng người thân, bạn bè của mình.

Hu Pa
Ảnh: P-Nguyễn

Theo NgoiSao.Net